Przejdź do treści

Czym palić w piecu

Wolno nie wolno

Suche drewno, brykiet i pellet we właściwym kotle: tak. Śmieci, płyty meblowe i mokre drewno: nie. Węgiel zależy od uchwały Twojego województwa.

Granica biegnie

między opałem a odpadem,

między suchym a mokrym

i między województwami:

każde ma swoją uchwałę.

Kominiarz z liną i kulą czyści komin na zaśnieżonym dachu; w tle domy jednorodzinne i bloki
Kominiarz przy pracy na dachu, zima 1977.
Kobieta kuca przy żeliwnym piecyku w łazience i sięga do wiklinowego kosza z drewnem
Żeliwny piecyk i kosz polan, 1939.

Stan prawny: październik 2026, uchwały sprawdzone w dziennikach urzędowych.

Czy to mogę spalić?

Wybierz rzecz z listy. Werdykt pojawi się obok: nad linią to, co wolno, pod linią to, czego nie wolno, a na samej linii to, co zależy od kotła albo województwa.

Rzecz, którą chcesz wrzucić do pieca

Suche drewno liściaste: tak

Buk, dąb i grab po około dwóch latach pod dachem schodzą poniżej 20 % wilgotności i palą się długo, jasnym płomieniem. Ten próg wpisało do uchwał antysmogowych 12 z 16 województw.

Jak rozpoznać drewno sezonowane

Suche drewno iglaste: tak

Sosna i świerk schną szybciej, około roku pod dachem, i łatwo się rozpalają. Są lżejsze od buku czy dębu, więc ten sam koszyk wypala się szybciej i trzeba częściej dokładać.

Ile schnie sosna, a ile dąb

Brykiet drzewny: tak

To sprasowane trociny bez kleju, opisane normą PN-EN ISO 17225-3. W kotle i piecu pali się jak drewno, równo i długo; producenci wkładów kominkowych dopuszczają go zwykle tylko jako dodatek do polan.

Brykiet w kominku

Suche szyszki i kora: tak

Suche szyszki, kora i drobne gałązki z własnego drewna to dobra rozpałka. Mokre kopcą tak samo jak mokre polana, więc trzymaj je pod dachem razem z drewnem.

Czym rozpalać w piecu

Czysta paleta drewniana: zależy

Paletę z surowego drewna wolno spalić na własne potrzeby: rozporządzenie Ministra Środowiska z 2015 r. dopuszcza opakowania z drewna (kod 15 01 03) jako paliwo. Paleta malowana, zaolejona albo nasiąknięta chemią to inny odpad i do pieca nie trafia. Gwoździe wyjmij, zanim porąbiesz.

Co prawo uznaje za palenie śmieci

Pellet drzewny: zależy

Tak w kotle na pellet albo w kotle z palnikiem pelletowym. Na ruszcie zwykłego kotła zasypowego granulki przesypują się i duszą ogień, a we wkładzie kominkowym mogą być co najwyżej dodatkiem, jeśli dopuszcza to instrukcja.

Pellet w piecu, kozie i kominku

Węgiel kamienny: zależy

Wolno tylko ze świadectwem jakości od sprzedawcy i w kotle, który uchwała Twojego województwa jeszcze dopuszcza. W Krakowie paliw stałych nie wolno od 1 września 2019 r., w Warszawie węgla od 1 października 2023 r.

Terminy w Twoim województwie

Ekogroszek: zależy

To węgiel kamienny o drobnym, wyrównanym ziarnie do kotłów z podajnikiem. Obowiązują te same warunki co przy węglu: świadectwo jakości i kocioł, który uchwała jeszcze dopuszcza.

Uchwały w 16 województwach

Miał węglowy: zależy

Najdrobniejszy węgiel pyli i kopci w zwykłym kotle. Uchwały w 12 województwach zakazują paliw z dużym udziałem ziarna poniżej 3 mm; tam, gdzie zakazu nie ma, miał i tak wymaga kotła zaprojektowanego do takiego paliwa.

Sprawdź swoje województwo

Świeżo ścięte, mokre drewno: nie

Świeże drewno ma około połowy masy wody, więc kilogram daje mniej więcej połowę ciepła suchego. Woda musi wyparować w palenisku, temperatura spada i z komina idzie gęsty dym, a w przewodzie osiada smoła. Drewno powyżej 20 % wilgotności zakazują uchwały w 12 województwach.

Jak zmierzyć wilgotność drewna

Muł węglowy, flotokoncentrat: nie

Ustawa o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw zabrania sprzedawać je do domowych kotłów (art. 7 ust. 7a), a uchwały antysmogowe w 13 województwach zakazują ich palenia.

Węgiel brunatny: nie

Ma niską wartość opałową i dużo popiołu. Ten sam art. 7 ust. 7a ustawy o jakości paliw zabrania sprzedawać go gospodarstwom domowym, a palenia zakazują uchwały w 12 województwach.

Płyta meblowa, MDF, sklejka: nie

To odpad z klejem i laminatem. Rozporządzenie o odzysku odpadów na własne potrzeby wprost wyłącza odpady z obróbki płyt wiórowych, a spalanie odpadów poza spalarnią grozi aresztem albo grzywną (art. 191 ustawy o odpadach).

Kary za palenie śmieci

Drewno malowane, lakierowane: nie

Stare okna, drzwi i boazeria: powłoka i impregnat wykluczają je z listy drewna, które wolno spalić na własne potrzeby. Informator Ministerstwa Środowiska »Czyste ciepło w moim domu« wymienia drewno impregnowane i klejone wśród rzeczy, których się nie pali.

Co prawo uznaje za palenie śmieci

Plastik, folie, butelki PET: nie

To odpady komunalne, które oddaje się w żółtym worku. W domowym piecu palą się w zbyt niskiej temperaturze i dają sadzę i toksyczne związki, a w świetle prawa to termiczne przekształcanie odpadów poza spalarnią.

Kary za palenie śmieci

Kolorowe gazety, ulotki: nie

Papier kredowy i kolorowe farby dają dużo popiołu i dymu, a papier to surowiec do niebieskiego pojemnika. Do rozpałki wystarczy garść szarego papieru albo kostka podpałki.

Czym rozpalać zamiast gazet

Kartony po napojach i pizzy: nie

Karton po napojach to warstwy papieru, folii i aluminium, a zatłuszczony karton po pizzy to odpad zmieszany. Ani jedno, ani drugie nie jest rozpałką.

Opony i guma: nie

Guma pali się czarnym, siarkowym dymem, którego domowy piec nie dopali. Zużyte opony przyjmuje punkt selektywnej zbiórki odpadów komunalnych (PSZOK) w gminie.

Ubrania, buty, tekstylia: nie

Większość dzisiejszych ubrań to włókna sztuczne, czyli tworzywo z barwnikami. Stare tekstylia przyjmuje PSZOK i pojemniki na odzież.

Benzyna, olej, rozpuszczalnik: nie

Opary zapalają się gwałtownie i płomień może wyjść drzwiczkami prosto na twarz. Przepracowany olej to odpad niebezpieczny; do rozpalania służą kostki podpałki.

Bezpieczna rozpałka

Czym palić w piecu, a czego nie wolno

Dwadzieścia rzeczy, o które ludzie pytają najczęściej. W trzeciej kolumnie przepis albo dokument, z którego wynika werdykt, w czwartej: gdzie obowiązuje.

Lista paliw i odpadów z werdyktem, uzasadnieniem, podstawą i zasięgiem
RzeczDlaczegoPodstawaGdzie
Wolno
Suche drewno liściaste długo grzeje, mało dymu do 20 % wilgotności prawie wszędzie
Suche drewno iglaste szybko schnie i się wypala do 20 % wilgotności prawie wszędzie
Brykiet drzewny trociny bez kleju PN-EN ISO 17225-3 prawie wszędzie
Suche szyszki i kora rozpałka z własnego drewna sucha biomasa prawie wszędzie
Zależy od kotła i województwa
Czysta paleta drewniana tylko surowe drewno Dz.U. 2016 poz. 93 cała Polska
Pellet drzewny kocioł lub palnik na pellet instrukcja urządzenia prawie wszędzie
Węgiel kamienny świadectwo i właściwy kocioł ustawa o jakości paliw, art. 6c zależy od województwa
Ekogroszek tylko do kotła z podajnikiem świadectwo i uchwała zależy od województwa
Miał węglowy drobne ziarno pyli i kopci uchwały w 12 województwach zależy od województwa
Nie wolno
Świeżo ścięte, mokre drewno dym i smoła w kominie uchwały w 12 województwach 12 województw
Muł węglowy, flotokoncentrat pył i popiół ustawa o jakości paliw, art. 7 cała Polska
Węgiel brunatny mało ciepła, dużo popiołu ustawa o jakości paliw, art. 7 cała Polska
Płyta meblowa, MDF, sklejka klej, laminat, formaldehyd ustawa o odpadach, art. 155 cała Polska
Drewno malowane, lakierowane farba, lakier, impregnat ustawa o odpadach, art. 155 cała Polska
Plastik, folie, butelki PET sadza i toksyczny dym ustawa o odpadach, art. 155 cała Polska
Kolorowe gazety, ulotki farba i papier kredowy odpad, nie paliwo cała Polska
Kartony po napojach i pizzy folia, aluminium, tłuszcz odpad, nie paliwo cała Polska
Opony i guma czarny, siarkowy dym ustawa o odpadach, art. 155 cała Polska
Ubrania, buty, tekstylia włókna sztuczne ustawa o odpadach, art. 155 cała Polska
Benzyna, olej, rozpuszczalnik wybuch płomienia ustawa o odpadach, art. 155 cała Polska

»Prawie wszędzie« oznacza: poza Krakowem, gdzie od 1 września 2019 r. w domach wolno palić tylko gazem i lekkim olejem opałowym, i poza Sopotem, gdzie od 1 stycznia 2024 r. drewno może trafić wyłącznie do kominka spełniającego ekoprojekt, który nie jest głównym źródłem ciepła.

Domowy komin nie wypuszcza dymu w stratosferę: pył opada na własne podwórko i na sąsiednie domy. Według bilansu KOBiZE za 2024 r. sektor, w którym dominuje ogrzewanie domów węglem i drewnem, odpowiada za 84 % krajowej emisji pyłu PM2,5. Rzeczowo o tym, dlaczego to ma znaczenie dla powietrza, pisze serwis o ekologicznym opale.

Długa ściana ułożonych polan; na czołach widać pęknięcia schnącego drewna
Stos drewna opałowego, 1960.

Najpierw grube polana na ruszt.

Ciasno i płasko, bo to one mają się palić najdłużej. Między nimi zostaw szczeliny na powietrze.

Potem cieńsze szczapy, na krzyż.

Dwie, trzy warstwy, każda w poprzek poprzedniej i każda cieńsza od tej pod spodem.

Na wierzch drobna rozpałka.

Suche patyczki, kostka podpałki albo garść szarego papieru. Żadnych płynów, folii i kolorowych gazet.

Ogień zapalasz na samej górze.

Płomień schodzi w dół, a gazy z ogrzewanych niżej polan przechodzą przez ogień. Tak rozpala się kominek, kozę i piec kaflowy; w kotle najpierw sprawdź instrukcję.

Kobieta opiera się o wysoki piec kaflowy z ciemnych, tłoczonych kafli w mieszkaniu
Piec kaflowy w mieszkaniu, 1936.

Tak opisuje rozpalanie informator Ministerstwa Środowiska »Czyste ciepło w moim domu«. Badania Instytutu Chemicznej Przeróbki Węgla pokazały jednak, że w zwykłych kotłach z ręcznym zasypem efekt bywa różny, a przy drewnie nawet odwrotny, więc w kotle pierwszeństwo ma instrukcja producenta. Całość z rysunkiem komory: jak palić od góry, żeby nie kopcić.

Twoje województwo

Data przy nazwie: od kiedy nie wolno używać kotłów klasy 3 i 4. Pod nazwą: paliwa zakazane uchwałą antysmogową. Stan na październik 2026.

Termin już minął

świętokrzyskie1.07.2024

Od 1.07.2026 już tylko kotły z ekoprojektem. Zakaz: muły, floty, węgiel brunatny, węgiel poniżej 3 mm, drewno ponad 20 %.

pomorskie1.09.2026

Kotły klasy 5 tylko do 30.06.2035, w Sopocie od 2024 r. wyłącznie gaz i olej. Zakaz: muły, floty, węgiel brunatny, miały, drewno ponad 20 %.

Od 1 stycznia 2027

lubelskie1.01.2027

Kotły klasy 5 do końca 2029 r. Zakaz: miały, muły, floty, węgiel brunatny, drewno ponad 20 %.

lubuskie1.01.2027

W Zielonej Górze i Gorzowie Wlkp. od 1.01.2023. Uchwały nie zakazują żadnego paliwa.

małopolskie1.01.2027

Kraków: od 1.09.2019 żadnych paliw stałych, także drewna. Zakaz: paliwa z ponad 15 % ziarna 0–3 mm, drewno ponad 20 %.

Od 1 stycznia 2028

kujawsko-pomorskie1.01.2028

Zakaz: węgiel brunatny, muły, floty, paliwa z ponad 15 % ziarna poniżej 3 mm, drewno ponad 20 %.

łódzkie1.01.2028

Zakaz: węgiel brunatny, muły, floty, paliwa z ponad 15 % ziarna poniżej 3 mm, drewno ponad 20 %.

mazowieckie1.01.2028

Warszawa: bez węgla od 1.10.2023. Zakaz: muły, floty, węgiel brunatny, węgiel sypki 0–3 mm, drewno ponad 20 %.

podkarpackie1.01.2028

Zakaz: węgiel brunatny, muły, floty, paliwa poniżej 5 mm z popiołem ponad 12 %, drewno ponad 20 %.

śląskie1.01.2028

Zakaz: węgiel brunatny, muły, floty, paliwa z ponad 15 % ziarna poniżej 3 mm, drewno ponad 20 %.

wielkopolskie1.01.2028

Zakaz: węgiel brunatny, muły, floty, drobny i niskiej jakości węgiel, drewno ponad 20 %.

zachodniopomorskie1.01.2028

Zakaz: muły, floty, węgiel brunatny, paliwa niesortowane. Wilgotności drewna uchwała nie reguluje.

Później

dolnośląskie1.07.2028

We Wrocławiu kotły klasy 5 też tylko do 1.07.2028. Zakaz: muły, floty, węgiel brunatny, węgiel poniżej 3 mm, drewno ponad 20 %.

opolskie1.01.2032

Kotły pozaklasowe do końca 2029 r. Zakaz: węgiel brunatny, muły, floty, torf, drewno ponad 20 %.

Bez uchwały antysmogowej

podlaskiebrak

Sejmik nie przyjął uchwały; nie ma też projektu w konsultacjach.

warmińsko-mazurskiebrak

Projekty z przełomu 2021 i 2022 r. nie zostały uchwalone.

Skład opału przy torach: przenośnik taśmowy, sterty polan i ciężarówka na brukowanej ulicy
Skład opału przy dworcu w Budapeszcie, 1961.

Jak poznać klasę swojego kotła

Klasę podaje tabliczka znamionowa na obudowie i dokumentacja kotła: »klasa 5 według PN-EN 303-5:2012« albo informacja o zgodności z ekoprojektem. Kocioł bez tabliczki w uchwałach śląskiej, podkarpackiej i pomorskiej trafia do grupy z najwcześniejszym terminem wymiany.

Kotły klasy 5 zainstalowane przed wejściem uchwały w większości województw mogą pracować do końca żywotności. Wyjątki są w karcie obok: Wrocław, Lubelskie, Pomorskie i Świętokrzyskie wyznaczyły termin także dla nich.

Zestawienie wszystkich uchwał prowadzi Ministerstwo Klimatu i Środowiska na stronie gov.pl/web/klimat/uchwaly-antysmogowe, ale jego stan to 23 października 2023 r.; numery i terminy w tej karcie sprawdziliśmy w dziennikach urzędowych województw.

Skąd brać pellet

Pellet do kotła kupuj tam, gdzie sprzedawca podaje klasę według normy i odpowiada na pytania o konkretną partię. Jednym z takich miejsc jest producent pelletu z Mazowsza, który deklaruje pellet klasy A1 według normy PN-EN ISO 17225-2 w workach po 15 kg i dowozi go własnym transportem na północnym Mazowszu i w Warszawie. To partner serwisu i jedyny producent, którego tu wymieniamy.

Pytania z kotłowni

Czy można palić w piecu płytami meblowymi?

Nie. Płyta wiórowa, MDF i sklejka to drewno sklejone żywicą i pokryte laminatem albo folią. Kiedy się jej pozbywasz, staje się odpadem, a rozporządzenie o odzysku odpadów na własne potrzeby pozwala wykorzystać płytę wiórową najwyżej do drobnych napraw, nie jako paliwo.

Spalenie jej w domowym piecu to termiczne przekształcanie odpadów poza spalarnią, za które art. 191 ustawy o odpadach przewiduje areszt albo grzywnę. Stare meble przyjmuje PSZOK albo zbiórka odpadów wielkogabarytowych. Więcej: kary za palenie śmieci w piecu.

Czy można palić w piecu paletami?

Czystymi tak. Paleta, której się pozbywasz, jest odpadem opakowaniowym z drewna (kod 15 01 03), a rozporządzenie Ministra Środowiska z 10 listopada 2015 r. pozwala osobie prywatnej wykorzystać takie opakowania jako paliwo na własne potrzeby.

Warunek: surowe drewno. Paleta malowana, poplamiona olejem albo nasiąknięta chemią przestaje być czystym drewnem; opakowania zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi mają osobny kod odpadu (15 01 10*), którego na tej liście nie ma. Przed rąbaniem wyciągnij gwoździe i zszywki.

Jak sprawdzić, czy drewno jest suche?

Wilgotnościomierzem igłowym: rozłup polano i wbij igły w świeży przełom, w środku kawałka, a nie w korę ani w czoło. Wynik poniżej 20 % oznacza drewno sezonowane. Tak samo mierzą kontrolerzy: zarządzenie burmistrza Brzeska z 2021 r. opisuje pomiar »w rozłupanej szczapie«.

Bez miernika podpowiedzią są waga, głuchy albo dźwięczny stuk i pęknięcia na czołach, ale to tylko podpowiedzi. Szczegóły: jak rozpoznać drewno sezonowane.

Czy w moim województwie wolno jeszcze palić węglem?

W większości tak, jeśli kocioł spełnia wymagania uchwały, a węgiel ma świadectwo jakości od sprzedawcy. Wyjątki: w Krakowie od 1 września 2019 r. nie wolno palić żadnym paliwem stałym, w Warszawie od 1 października 2023 r. węglem, a w Sopocie od 1 stycznia 2024 r. w domach zostaje gaz i olej.

W dziewięciu powiatach wokół Warszawy zakaz węgla zacznie obowiązywać 1 stycznia 2028 r. Wyjątek dotyczy kotłów klasy 5 uruchomionych do 10 listopada 2017 r. i urządzeń z ekoprojektem uruchomionych do 1 czerwca 2022 r. Terminy dla kotłów w każdym województwie są w karcie województw.

Co grozi za palenie śmieci w piecu?

Za spalanie odpadów poza spalarnią art. 191 ustawy o odpadach przewiduje areszt albo grzywnę, a za palenie paliwem zakazanym w uchwale antysmogowej art. 334 Prawa ochrony środowiska przewiduje grzywnę. Mandat na miejscu można odrzucić; wtedy sprawa trafia do sądu (art. 97 i 99 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia).

Kwot nie podajemy, bo zależą od decyzji funkcjonariusza albo sądu. Kto utrudnia kontrolę, odpowiada za przestępstwo z art. 225 kodeksu karnego. Więcej: kontrola krok po kroku.

Czy pellet można palić w zwykłym piecu?

W kotle na pellet albo w kotle z palnikiem pelletowym tak; to jego właściwe miejsce. Na ruszcie zwykłego kotła zasypowego drobne granulki przesypują się przez szczeliny, zbijają w zwartą warstwę i duszą ogień.

Producenci wkładów kominkowych dopuszczają pellet najwyżej jako niewielki dodatek do drewna. Do kominka na pellet są osobne urządzenia z własnym palnikiem. Szczegóły: pellet w piecu, kozie i kominku.